Tùng lam
Isatis tinctoria · Brassicaceae
📷 Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
Lịch của người làm vườn
Vào mùa thu, giảm bón phân và tranh thủ dọn dẹp quanh gốc tùng lam để chuẩn bị cho mùa đông.
Thẻ nhận dạng
- Tên thường gọi
- Guède
- Họ
- Brassicaceae
- Kiểu
- Cây hai năm, dạng cỏ
- Chiều cao khi trưởng thành
- 60 đến 120 cm
- Thời kỳ ra hoa
- Tháng 4 đến tháng 6 (hoa vàng)
- Lá
- Rụng, màu xanh lơ
- Khả năng chịu lạnh
- Rất chịu lạnh (-15°C)
- Nguồn gốc
- Khu vực Địa Trung Hải và Tây Âu
Lời khuyên chuyên gia
Lời khuyên then chốt
Cây chàm (woad) mọc mạnh mẽ nhưng yêu cầu đất thải nước tốt, nếu không rễ sẽ thối vào mùa xuân. Gieo trực tiếp vào vị trí từ tháng 3 đến tháng 5, vì nó ghét cái việc trồng lại. Năm 1 nó còn thấp, năm 2 nó nở hoa: điều này là bình thường, hãy lên kế hoạch cho khoảng không gian của bạn.
Lỗi thường gặp
Những người làm vườn gieo nó quá sớm vào mùa thu trước và nhìn thấy nó nở hoa cùng mùa đông đó, thay vì để chu kỳ tự nhiên hai năm với ngủ đông diễn ra.
Mẹo của chuyên gia
Thu hoạch những lá nhuộm năm thứ nhất trước khi cây mọc cao. Ngay khi bạn thấy thân cây dài lên vào tháng 1-2, khả năng màu sắc đã kết thúc. Nếu bạn chỉ trồng nó để nhuộm, hãy loại bỏ các bông hoa ngay khi chúng xuất hiện.
Lưu ý theo mùa
Mùa thu-đông: cây chàm sợ độ ẩm ứ đọng. Đất ẩm ướt sau mưa mùa đông sẽ giết chết nó. Trên đất sét, nâng cao luống hoặc cải thiện thoát nước một cách đáng kể.
Chăm sóc
Ánh sáng
Guède yêu thích vị trí nắng hoặc nửa râm. Nó chịu tốt những nơi sáng, lý tưởng nhất là có ít nhất 4 đến 6 giờ nắng trực tiếp mỗi ngày. Vị trí quá tối làm suy yếu cây và giảm sản lượng sắc tố tô màu.
Đất
Đất thoát nước tốt và màu mỡ là tối ưu. Guède thích nghi tốt với đất có vôi hoặc trung tính, thậm chí hơi kiềm. Tránh đất quá chặt hoặc ngập nước, những điều này dễ gây thối rễ.
Tưới nước
Tưới đều đặn trong năm đầu tiên, đặc biệt khi cây đang phát triển mạnh và trong những thời kỳ khô hạn. Khi cây đã thành lập, nó chịu khô tốt hơn. Giữ đất ẩm nhưng không bị ứ nước.
Phân bón
Một lượng phân bón cân bằng vừa phải vào mùa xuân là đủ. Tránh quá nhiều nitrogen, vì nó kích thích lá mọc thay vì ra hoa. Guède không cần nhiều dinh dưỡng và thích nghi tốt với đất không giàu.
Cắt tỉa và thu hoạch
Loại bỏ hoa tàn để kéo dài thời kỳ ra hoa. Trong canh tác truyền thống, lá được thu hoạch trước khi ra hoa, khi nồng độ chất chỉ xanh đạt cực đại. Cắt những thân chính để kích thích phân nhánh.
Bệnh và sâu bệnh
Guède có thể bị bệnh phấn trắng khi trời nóng ẩm; đảm bảo thông thoáng tốt. Rệp và ruồi trắng thỉnh thoảng nhắm vào nó. Thoa các chế phẩm sinh học nếu cần thiết và loại bỏ lá bị bệnh.
Bạn có biết?
Guède là nguồn chính của chất tô màu chỉ xanh ở Tây Âu trong thời Trung Cổ và Phục Hưng, trước khi sự xuất hiện của pastel và các chất tô màu kỳ lạ từ nước ngoài. Việc sử dụng nó quá quan trọng đến mức các hộp thợ nhuộm đã phản đối gay gắt việc nhập khẩu chỉ xanh từ Ấn Độ, bảo vệ quyết liệt "xanh của Guède" của họ. Các lá lên men và được xử lý tạo ra một bột quý giá nhuộm vải với sắc xanh sâu và bền vững, được quý tộc ưa chuộng rất nhiều.
Mua và trồng
Trồng vào mùa xuân hoặc đầu thu, tránh những đợt nắng gắt. Chọn cây có tán lá khỏe và rễ không bị hở. Thời điểm tốt nhất: Tháng 3, Tháng 4, Tháng 5, Tháng 9.
Thêm cây này vào vườn của tôi →Cây cùng họ
- Cải ngựaArmoracia rusticana
- Sea kaleCrambe maritima
- Mountain AlyssumAlyssum montanum
- Wall rock cressArabis caucasica
- Rocket SaladEruca sativa
- WasabiEutrema japonicum
Lời khuyên do Viridia tạo và kiểm chứng — hãy điều chỉnh theo khí hậu nơi bạn sống.